Miód i przyrodaMiód i przyroda
O nas

Wilgotność miodu: odczyt refraktometru

Kropla na pryzmacie, odczyt na skali „% wody”: wpisz go tutaj, żeby sprawdzić, czy miód się przechowa, czy spełnia wymagania jakości handlowej lub specyfikację chronionej nazwy, i jaką wilgotność będzie miała mieszanka dwóch partii.

% wody
Refraktometr skalibrowany, przyrząd i miód w około 20 °C. Pobierz próbki z kilku ramek, także z niezasklepionych komórek przy brzegach.
Miód
Mieszanka dwóch partii (nieobowiązkowo)
kg
%
kg
%

Ocena

17,5%

Dobry do przechowywania

Przy 17,5 % wody miód jest dość suchy, by nie fermentować. Możesz go rozlewać do słoików.

Mieszanka: 60 kg, 17,7 % wody.

Jak to liczymy

Progi

Zawartość wodyCo oznacza
18 % lub mniejDobra praktyka przy odbiorze miodu: ryzyko fermentacji jest małe.
18 do 20 %Zgodny z przepisami, ale drożdże mogą ruszyć, zwłaszcza gdy miód krystalizuje. Poradnik PIW w Mińsku Mazowieckim radzi badać refraktometrem każdy niezasklepiony miód, przy którym podejrzewasz więcej niż 19 %.
Powyżej 20 %Poza limitem prawnym dla większości miodów: nie spełnia wymagań jakości handlowej.
Do 23 %Limit dla miodu wrzosowego i piekarniczego; 25 % dla piekarniczego wrzosowego.
18,5 i 19 %Specyfikacje nazw chronionych: Miód kurpiowski (ChOG) 18,5 %, Podkarpacki miód spadziowy (ChNP) 19 %.

Limity pochodzą z załącznika do rozporządzenia MRiRW z 3 października 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2513, zmieniony w 2025 r.), które wdraża dyrektywę 2001/110/WE. Ten sam załącznik ogranicza HMF do 40 mg/kg, a § 5 wymaga, by miód nie wykazywał oznak fermentacji. Miód nawłociowy, gryczany czy spadziowy nie mają wyjątku: obowiązuje je 20 %. Pomiar krok po kroku i odbiór dojrzałych ramek opisujemy w artykule o miodobraniu.

Mieszanka dwóch partii

woda w mieszance = (masa A × woda A + masa B × woda B) ÷ (masa A + masa B)

To średnia ważona, dla dwóch miodów tej samej odmiany łączonych w jednym odstojniku. Nie służy do „ratowania” miodu za wodnistego: partii powyżej limitu nie miesza się z partią zgodną. Kalkulator to sygnalizuje.

Każdy pomiar zapisz w dzienniku pracowni, partia po partii.

Najczęstsze pytania

Ile wody może mieć miód według przepisów?

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu dopuszcza najwyżej 20 procent wody. Wyjątki to 23 procent w miodzie wrzosowym i w miodzie piekarniczym oraz 25 procent w miodzie piekarniczym wrzosowym. Rozporządzenie wdraża unijną dyrektywę 2001/110/WE.

Jaka wilgotność miodu jest bezpieczna?

Najwyżej 18 procent. Limit 20 procent to górna granica prawna, nie cel. Miód zawiera drożdże odporne na cukier i przy wyższej wilgotności, zwłaszcza gdy zaczyna krystalizować, może fermentować: na powierzchni pojawia się piana, a zapach robi się kwaśny lub alkoholowy. Dlatego dobra praktyka to odbierać miód z 18 procentami wody lub mniej.

Jak zmierzyć wodę w miodzie refraktometrem?

Skalibruj refraktometr na początku sezonu płynem lub wzorcem od producenta. Mierz w temperaturze około 20 °C, z przyrządem i próbką w tej samej temperaturze. Pobierz krople z kilku ramek, także z niezasklepionych komórek przy brzegach, nałóż na pryzmat bez pęcherzyków, odczytaj skalę procentów wody i zapisz wynik z numerem partii.

Dlaczego miód wrzosowy może mieć 23 procent wody?

Bo przepisy dają mu wyjątek: 23 procent dotyczy miodu wrzosowego, a w Polsce wrzos to późny pożytek końca sierpnia i września. Miastkowski i Bakier (2018) zauważają, że za dużo wody mają często późne miody, zwłaszcza wrzosowy i nawłociowy. Miód nawłociowy wyjątku nie ma: obowiązuje go 20 procent.

Jaką wilgotność wymagają miody z chronioną nazwą?

Niższą niż ogólne przepisy. Specyfikacja Miodu kurpiowskiego (ChOG) dopuszcza najwyżej 18,5 procent wody, a Podkarpackiego miodu spadziowego (ChNP) najwyżej 19 procent. Partia bardziej wodnista nie może nosić chronionej nazwy, ale jeśli mieści się w 20 procentach, można ją sprzedać jako zwykły miód.

Co zrobić z miodem, który ma za dużo wody?

Nie odbieraj niedojrzałych ramek: WZP Kraków przyjmuje zasklepienie co najmniej dwóch trzecich plastra gniazdowego i połowy nadstawkowego. Miód już odwirowany przechowuj w chłodzie i sprzedaj w pierwszej kolejności, jeśli mieści się w limicie. Powyżej limitu nie nadaje się do sprzedaży jako miód i nie wolno go mieszać z partią zgodną.

Czy można zmieszać miód wodnisty z suchym?

Dwie zgodne partie tej samej odmiany można połączyć: wilgotność mieszanki to średnia ważona. Mieszanie partii powyżej limitu z partią zgodną, żeby ją „rozcieńczyć”, jest niedopuszczalne, a mieszanka blisko 19 procent i tak może fermentować. Kalkulator to sygnalizuje. Pamiętaj też, że jedna partia to jeden odstojnik.

Źródła

  1. Rozporządzenie MRiRW z dnia 3 października 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 2513), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Dziennik Ustaw
  2. Rozporządzenie MRiRW z dnia 8 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (Dz.U. 2025 poz. 1741), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Dziennik Ustaw
  3. Publikacja wniosku o rejestrację „Miód kurpiowski” (ChOG), Dz.U. UE C 260 z 30.10.2009, Komisja Europejska, Dziennik Urzędowy UE
  4. Publikacja wniosku o rejestrację „Podkarpacki miód spadziowy” (ChNP), Dz.U. UE C 299 z 9.12.2009, Komisja Europejska, Dziennik Urzędowy UE
  5. Badania prototypowego urządzenia do odwadniania miodu (K. Miastkowski, S. Bakier, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego 1/2018), Politechnika Białostocka, BazTech
  6. Poradnik. Pracownia do pozyskiwania miodu (H. Turlejska, M. Muszyc, 2019), Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Mińsku Mazowieckim
  7. Miesięczne zalecenia pasieczne na maj (2026), Wojewódzki Związek Pszczelarzy w Krakowie

Kalkulatory