Miód i przyrodaMiód i przyroda
O nas

Kalendarz wychowu matek

Matka wygryza się 16 dni po złożeniu jaja. Wpisz dzień przekładania larw albo dzień, w którym zamykasz matkę w kasecie Jentera: dostaniesz wszystkie terminy serii, gotowe do dodania do kalendarza w telefonie.

Metoda
Wiek przekładanych larw

Najważniejsze daty

  • czw., 5 lisRozdzielenie mateczników
  • pt., 6 lis → sob., 7 lisWygryzanie matek
  • sob., 21 lis → sob., 28 lisKontrola czerwienia

Kalendarz serii

DzieńDataEtapCo robić
-44 do -40dzień -40 do -36 od złożenia jajasob., 12 wrz → śr., 16 wrzPlastry trutowe w rodzinach ojcowskichTrutnie wychowuje się około dwóch miesięcy przed lotami godowymi: rozwój trwa 24 dni, a dojrzałość trutnie osiągają po 6 do 16 dniach życia.
-4dzień 0 od złożenia jajaczw., 22 paźMatka w izolatorze lub w zestawie JenteraZamknij matkę z rodziny matecznej na 12 do 24 godzin na jednym plastrze lub w kasecie Jentera: wiek larw będzie znany co do dnia.
-1dzień 3 od złożenia jajaniedz., 25 paźWylęg larw, przygotowanie starteraZ jaj wylęgają się larwy. Przygotuj ramkę hodowlaną z miseczkami i rodzinę wychowującą; starter osieroć kilka godzin przed przekładaniem.
0dzień 4 od złożenia jajapon., 26 paźPrzekładanie larw lub den JenteraLarwy w wieku 12 do 24 godzin do miseczek matecznikowych, albo dna komórek Jentera na listwy, bez dotykania larw.
+1dzień 5 od złożenia jajawt., 27 paźKontrola przyjęciaPrzyjęta larwa leży w mleczku, a miseczka jest wyciągnięta woskiem. BEEBOOK oczekuje co najmniej 80 %, Janik uznaje 50 % za wynik zadowalający.
+2dzień 6 od złożenia jajaśr., 28 paźPrzeniesienie do finiszeraW systemie starter i finiszer ramka hodowlana po około dwóch dobach przechodzi do rodziny z matką za kratą odgrodową.
+5dzień 9 od złożenia jajasob., 31 paźZasklepienie matecznikówMateczniki zasklepiają się około 5. dnia po przekładaniu. Od teraz można je przenieść do cieplarki (34,5 °C, około 85 % wilgotności).
+6 do +9dzień 10 do 13 od złożenia jajaniedz., 1 lis → śr., 4 lisPoczwarka: nie ruszać matecznikówNajbardziej wrażliwy okres: bez wstrząsów, bez wychłodzenia, mateczniki zawsze w pionie.
+9 do +10dzień 13 do 14 od złożenia jajaśr., 4 lis → czw., 5 lisPrzygotowanie ulików weselnychZasiedl uliki weselne lub przygotuj odkłady, które przyjmą mateczniki.
+10dzień 14 od złożenia jajaczw., 5 lisRozdzielenie matecznikówMateczniki do ulików weselnych lub w klateczki najpóźniej 1 do 2 dni przed wygryzieniem; pierwsza matka zniszczy pozostałe.
+11 do +12dzień 15 do 16 od złożenia jajapt., 6 lis → sob., 7 lisWygryzanie matekMatki wygryzają się 11 do 12 dni po przekładaniu, 16 dni od złożenia jaja. Sprawdź, ile matek wyszło.
+13 do +33dzień 17 do 37 od złożenia jajaniedz., 8 lis → sob., 28 lisLoty godoweWedług BEEBOOK matka powinna się unasienić w ciągu 3 tygodni od wygryzienia; później jest mniej płodna. Loty przy ciepłej, bezwietrznej pogodzie; nie otwieraj ulików w godzinach lotów.
+26 do +33dzień 30 do 37 od złożenia jajasob., 21 lis → sob., 28 lisKontrola czerwieniaMatki zaczynają czerwić zwykle 2 do 3 tygodni po wygryzieniu, później przy chłodzie i deszczu. Szukaj jaj stojących pojedynczo na dnie komórek.
+33 do +41dzień 37 do 45 od złożenia jajasob., 28 lis → niedz., 6 gruZnakowanie i wykorzystanie matekOznacz czerwiące matki, poddaj je do rodzin lub odkładów, albo przezimuj w ulikach.

Jak to liczymy

Wszystko liczy się od złożenia jaja

Matka rozwija się 16 dni, robotnica 21, truteń 24. Kalkulator liczy dni od złożenia jaja i pokazuje je także jako dni od przekładania, bo tak liczą polscy hodowcy: przekładanie larwy 12- do 24-godzinnej, wylęgłej 3. dnia, wypada 4. dnia od złożenia jaja i jest dniem 0.

Przekładanie: złożenie jaja = data przekładania − 4 dni (− 5 dla larwy 24- do 48-godzinnej)
Jenter: złożenie jaja = data zamknięcia matki; przeniesienie den = dzień 0 = złożenie jaja + 4 dni
data etapu = złożenie jaja + n dni
Dzień od jajaOd przekładaniaEtap
-40 do -36-44 do -40Plastry trutowe w rodzinach ojcowskich
0-4Matka w izolatorze lub w zestawie Jentera
3-1Wylęg larw, przygotowanie startera
40Przekładanie larw lub den Jentera
5+1Kontrola przyjęcia
6+2Przeniesienie do finiszera
9+5Zasklepienie mateczników
10 do 13+6 do +9Poczwarka: nie ruszać mateczników
13 do 14+9 do +10Przygotowanie ulików weselnych
14+10Rozdzielenie mateczników
15 do 16+11 do +12Wygryzanie matek
17 do 37+13 do +33Loty godowe
30 do 37+26 do +33Kontrola czerwienia
37 do 45+33 do +41Znakowanie i wykorzystanie matek

Przyjęcie larw sprawdza się dzień po przekładaniu: BEEBOOK oczekuje w dobrym wychowie co najmniej 80 procent, Janik w „Pasiece” uznaje 50 procent za wynik zadowalający. W systemie starter i finiszer larwy spędzają około dwóch dób w rodzinie bezmatecznej, a potem przechodzą do rodziny z matką za kratą odgrodową. Mateczniki zasklepiają się około 5. dnia po przekładaniu; można je wtedy przenieść do cieplarki, w której Trzybiński utrzymuje 34,5 °C i około 85 procent wilgotności. Chuda-Mickiewicz i Samborski (2015) wykazali, że w 32 °C matki rozwijały się o 27 godzin dłużej, bez różnic w jakości, więc przy chłodniejszej cieplarce wygryzanie przesuwa się o około dobę.

Rozdzielenie mateczników to termin, którego nie wolno przegapić: najpóźniej 10. dnia po przekładaniu. Loty godowe i początek czerwienia zależą od pogody, więc te daty są orientacyjne. Technikę, rodziny wychowujące i uliki weselne opisujemy w artykule o wychowie matek, a rozwój czerwiu w artykule o rozwoju pszczoły.

Plik .ics otworzysz w Kalendarzu Google, Kalendarzu Apple albo Outlooku: każdy etap staje się wydarzeniem całodniowym.

Najczęstsze pytania

Ile dni rozwija się matka pszczela?

Matka rozwija się 16 dni od złożenia jaja: 3 dni jajo, około 5 dni larwa karmiona mleczkiem, potem poczwarka w zasklepionym mateczniku. Larwa przełożona w wieku 12 do 24 godzin ma za sobą około 4 dni, więc matki wygryzają się 11 do 12 dni po przekładaniu larw.

Kiedy rozdzielić mateczniki do ulików weselnych?

Najpóźniej 10. dnia po przekładaniu, czyli 1 do 2 dni przed wygryzieniem pierwszych matek. Pierwsza wygryziona matka niszczy pozostałe mateczniki w rodzinie. Do tego czasu nie ruszaj mateczników, zwłaszcza od 6. do 9. dnia po przekładaniu, gdy poczwarka jest bardzo wrażliwa na wstrząsy i wychłodzenie.

Jakie larwy przekładać?

Jak najmłodsze, w wieku 12 do 24 godzin, zgodnie ze standardem COLOSS BEEBOOK. Nie oceniaj wieku po wielkości, bo larwa obficie karmiona szybciej rośnie. Pewniej jest zamknąć matkę w izolatorze na jednym plastrze i przekładać cztery dni później. Larwy starsze niż doba dają matki mniejsze, z mniejszą liczbą rurek jajnikowych.

Kiedy w Polsce zaczyna się wychów matek?

Gdy rodziny są silne, jest stały pożytek i latają dojrzałe trutnie. Na Dolnym Śląsku i w zachodniej Polsce bywa to druga połowa maja, w centrum i na południu koniec maja i czerwiec, na Podlasiu, Mazurach i w górach raczej czerwiec. Ostatnią serię przekładaj w lipcu, przed wyrzucaniem trutni z uli.

Jak działa zestaw Jentera?

Matkę zamyka się na 1 do 2 dni w plastikowej kasecie z komórkami o wyjmowanych dnach, gdzie czerwi w komórkach. Czwartego dnia, gdy wylęgną się larwy, dna komórek w oprawkach przenosi się na listwę ramki hodowlanej, bez dotykania larwy. Zestaw Nicota działa tak samo. Kalkulator liczy wtedy od dnia zamknięcia matki.

Kiedy młoda matka zaczyna czerwić?

Po lotach godowych, przy ciepłej i bezwietrznej pogodzie, zwykle 2 do 3 tygodni po wygryzieniu; przy chłodzie i deszczu później. Za dobry wynik w ulikach weselnych Trzybiński uznaje około 70 procent unasienionych matek. Czerwiącą matkę poznasz po jajach stojących pojedynczo na dnie komórek.

Kiedy przygotować trutnie do wychowu matek?

Około dwóch miesięcy przed planowanymi lotami godowymi. Rozwój trutnia trwa 24 dni, a dojrzałość płciową osiąga on po 6 do 16 dniach życia. Standard COLOSS zaleca co najmniej 8 do 10 silnych rodzin ojcowskich albo jedną na każde 25 unasienianych matek, dobrze zaopatrzonych w pyłek.

Źródła

  1. Standard methods for rearing and selection of Apis mellifera queens (R. Büchler i in., Journal of Apicultural Research 52(1), 2013, COLOSS BEEBOOK), COLOSS, kopia BIBBA
  2. Wielki poradnik pasieczny, rozdział 17: Jak wychowywać i unasienniać matki (S. Trzybiński), Pasieka24, Biblioteczka Pszczelarza z Pasją
  3. Technika wychowu matek, cz. II (M. Janik, Pasieka 2/2006), Pasieka24, czasopismo Pasieka
  4. The quality of honey bee queens from queen cells incubated at different temperatures (B. Chuda-Mickiewicz, J. Samborski, Acta Scientiarum Polonorum Zootechnica 14(4), 2015), Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Biblioteka Nauki
  5. Sprzęt niezbędny w wychowie matek (M. Janik, Pasieka 2/2005), Pasieka24, czasopismo Pasieka
  6. Factors affecting the reproductive health of honey bee (Apis mellifera) drones: a review (J. Rangel, A. Fisher II, Apidologie, 2019), Springer

Kalkulatory