Miód i przyrodaMiód i przyroda
O nas

Kalkulator syropu dla pszczół

Ile cukru i ile wody, żeby zakarmić pasiekę na zimę? Wybierz syrop i zacznij od liczby rodzin, od ilości syropu albo od cukru, który masz. Liczymy na wagę, tak jak polskie proporcje cukru do wody.

Rodzaj syropu
Liczę od…
kg

WZP Kraków: jesienią nie mniej niż 10 do 12 kg cukru na rodzinę. Odejmij miód, który rodzina już ma. Przy inwercie dawka w kg cukru jest przeliczana na kg syropu.

Wynik

  • 60kgbiałego cukru
  • 40lciepłej wody, nie wrzącej
  • 77,5lsyropu
  • 100kgsyropu, na wagę

Czyli 15,5 l na rodzinę, około 5 podań po 3 do 4 litry co 2 dni.

Jak to liczymy

Proporcje na wagę

W Polsce proporcje syropu podaje się jako cukier do wody: „3:2” to 3 kg cukru na 2 litry wody, czyli syrop o stężeniu 60 procent, a „1:1” to 1 kg cukru na litr wody. Cukier zawsze waż, bo szklanka cukru nie waży tyle, co szklanka wody. Syrop 2:1 (około 67 procent) jest blisko granicy rozpuszczalności sacharozy w temperaturze pokojowej i łatwo krystalizuje w podkarmiaczce.

Wzory

masa syropu = objętość × gęstość
cukier = masa × udział cukru
woda = masa − cukier (1 kg wody = 1 l)
objętość = masa ÷ gęstość
na rodziny: masa syropu = rodziny × kg cukru ÷ udział cukru
SyropUdział cukruGęstośćCukru w 1 l
1:1, syrop rzadki (50 %)50 %1,23 kg/l0,62 kg
3:2, syrop gęsty (60 %)60 %1,29 kg/l0,77 kg
2:1, syrop bardzo gęsty (ok. 67 %)66,7 %1,33 kg/l0,89 kg
Inwert gotowy (ok. 72,7 %)72,7 %1,36 kg/l0,99 kg

Gęstości to zaokrąglone gęstości roztworów sacharozy w 20 °C. Przykład: dawka WZP Kraków, 12 kg cukru i 8 litrów wody, daje 20 kg, czyli około 15,5 litra syropu 3:2. Przy podawaniu 3 do 4 litrów co 2 dni to 4 do 5 podań, które trzeba zmieścić przed 15 września.

Inwert i syropy gotowe w Polsce

Gotowe syropy to inwerty sacharozowe albo syropy skrobiowe, zwykle z 70 do 73 procentami cukrów, jak podawała Zofia Konopacka w „Pasiece”. Wiersz „inwert gotowy” liczy syrop o 72,7 procentach suchej masy, jak Apiinvert firmy Südzucker, sprzedawany w Polsce (według producenta 1 kg syropu odpowiada 0,73 kg cukru), o gęstości 1,36 kg/l z karty technicznej Südzuckera dla takiego syropu. W sklepach są też inne inwerty i syropy, z buraka cukrowego albo z pszenicy: dla nich sprawdź suchą masę na etykiecie. Badania Semkiwa i Skubidy z Instytutu Ogrodnictwa w Puławach (2016) nie wykazały istotnych różnic w zimowli między rodzinami karmionymi syropem cukrowym, inwertem i syropami skrobiowymi; inwert przydaje się zwłaszcza przy karmieniu spóźnionym.

Terminy, normy zapasów zimowych dla uli wielkopolskich i Dadanta oraz ciasto opisujemy w artykule o karmieniu pszczół. Kolejność jest stała: miodobranie, letnie leczenie warrozy, zakarmianie. Pokarm stały policzysz w kalkulatorze ciasta.

Najczęstsze pytania

Jak zrobić syrop 3:2 dla pszczół?

Rozpuść 3 kg białego cukru w 2 litrach ciepłej, nie wrzącej wody, mieszając aż do całkowitego rozpuszczenia. Wychodzi około 3,9 litra syropu o stężeniu 60 procent. Na jesienną dawkę 12 kg cukru na rodzinę potrzeba 8 litrów wody, co daje około 15,5 litra syropu. Podawaj go wieczorem, letni.

Ile cukru dla pszczół na zimę na jeden ul?

Wojewódzki Związek Pszczelarzy w Krakowie zaleca podać jesienią nie mniej niż 10 do 12 kg cukru na rodzinę, w gęstym syropie 3:2. 10 kg wystarcza tylko na tak zwaną normalną zimę; zima długa albo z przerwami wymaga więcej. Od tej dawki odejmij zapas miodu, który rodzina już ma w gnieździe.

Syrop 1:1 czy 3:2: kiedy który?

Syrop 1:1 przypomina nektar i pobudza matkę do czerwienia, dlatego podaje się go w małych porcjach przy podkarmianiu pobudzającym i odkładom budującym plastry. Na zimę daje się gęsty syrop 3:2 w dużych dawkach: pszczoły mają mniej wody do odparowania, więc szybciej go przerabiają i zasklepiają.

Ile litrów syropu podawać naraz?

Przy zakarmianiu zimowym WZP Kraków zaleca duże dawki: 3 do 4 litrów syropu naraz co 2 dni, z podkarmiaczek powałkowych, aż do podania całej dawki. Karmienie trzeba skończyć do 15 września, żeby pszczoły zdążyły przerobić i zasklepić syrop. Kalkulator podaje liczbę takich podań na rodzinę.

Ile inwertu zamiast cukru?

WZP Kraków upraszcza: tyle kilogramów inwertu, ile dawałeś cukru, na przykład 12 kg inwertu zamiast 12 kg cukru. Inwert zawiera jednak około 27 procent wody. Według producenta Apiinvertu 1 kg syropu odpowiada 0,73 kg cukru kryształu, i tak liczy kalkulator: dawka cukru podzielona przez 0,727.

Czy syrop dla pszczół trzeba gotować?

Nie. Wystarczy czysta, ciepła woda z wodociągu. Wysoka temperatura i zakwaszanie sprzyjają powstawaniu HMF, toksycznego dla pszczół. EFSA zmierzyła od 6000 do 14 000 mg/kg HMF w domowym syropie gotowanym 30 do 40 minut przy pH 2, przy punkcie odniesienia około 95 mg/kg. Nie dodawaj octu ani kwasku.

Czy można karmić z nadstawką na ulu?

Nie. Pszczoły przeniosą syrop do nadstawki i trafi on do miodu. Rozporządzenie w sprawie jakości handlowej miodu wymaga, by miód nie zawierał składników obcych, więc taki miód nie spełnia wymagań. Wiosenne podkarmianie kończ przed pożytkiem towarowym, a zakarmianie zaczynaj po ostatnim miodobraniu.

Źródła

  1. Rozporządzenie MRiRW z dnia 3 października 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 2513), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Dziennik Ustaw
  2. Miesięczne zalecenia pasieczne na wrzesień (Jan Ślósarz), Wojewódzki Związek Pszczelarzy w Krakowie
  3. Suitability of Starch Syrups for Winter Feeding of Honeybee Colonies (P. Semkiw, P. Skubida, Journal of Apicultural Science 60(2), 2016), Instytut Ogrodnictwa PIB, Journal of Apicultural Science
  4. Syropy inwertowane do dokarmiania pszczół (Z. Konopacka, Pasieka 4/2005), Pasieka24, czasopismo Pasieka
  5. Syrop do karmienia pszczół APIINVERT (stężenie cukru 72,7 %, 1 kg odpowiada 0,73 kg cukru), Südzucker, BEEFEED
  6. Invert sugar syrup 72,7/67: karta techniczna (sucha masa i gęstość), Südzucker
  7. Evaluation of the risks for animal health related to the presence of hydroxymethylfurfural (HMF) in feed for honey bees (EFSA Journal 2022;20(4):7227), EFSA, Panel CONTAM

Kalkulatory